L4 na umowie zlecenie 2026: zasiłek chorobowy, zwolnienie lekarskie i kto płaci

Wtedy dostaje zasiłek chorobowy w wysokości 80 % podstawy, a bez składki chorobowej dni choroby są bezpłatne. Niżej są warunki, przykład wyliczenia, zasady przy kończącej się umowie i to, jak firma wpisuje taką nieobecność do grafiku i obsadza zmianę.

Stan prawny na wrzesień 2026, z uwzględnieniem zmian w ustawie zasiłkowej od 13 kwietnia 2026 roku.

Umowa zlecenie a L4: czy zleceniobiorca ma prawo do płatnego zwolnienia

Na umowie zlecenie jest L4 w tym sensie, że lekarz wystawi zwolnienie każdemu, kto jest chory. Pieniądze za czas choroby, czyli zasiłek chorobowy z ZUS, dostaje jednak tylko zleceniobiorca objęty ubezpieczeniem chorobowym. Dla zleceniobiorcy to ubezpieczenie jest dobrowolne (art. 11 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), a składka wynosi 2,45 % podstawy.

L4 to potoczna nazwa elektronicznego zwolnienia lekarskiego (e-ZLA), czyli zaświadczenia o czasowej niezdolności do pracy. Samo zwolnienie nie daje prawa do pieniędzy. Na etacie za pierwsze dni choroby płaci pracodawca, bo art. 92 Kodeksu pracy przyznaje wynagrodzenie chorobowe pracownikowi. Zleceniobiorca pracownikiem nie jest, więc od zleceniodawcy za chorobę nic mu się nie należy, chyba że umowa mówi inaczej. Kelnerka na zleceniu, która w piątek nie przyjdzie na zmianę z powodu grypy, dostaje więc od lokalu zero za ten dzień, a zasiłek tylko wtedy, gdy ma chorobowe.

Kto nie może przystąpić do ubezpieczenia chorobowego? Uczeń i student do 26 lat, bo ze zlecenia w ogóle nie podlega ubezpieczeniom społecznym. Podobnie osoba, która ze zlecenia ma tylko dobrowolne składki emerytalne, na przykład przy etacie w innej firmie z pensją co najmniej minimalną. Dobrowolne ubezpieczenie chorobowe przysługuje tylko temu, kto ze zlecenia obowiązkowo płaci składki emerytalne i rentowe; bez tego osoby zatrudnione na podstawie umowy zlecenie nie mają płatnego L4 z tej umowy. Składki według statusu zleceniobiorcy zbiera wpis umowa zlecenie 2026.

Dobrowolne ubezpieczenie chorobowe przy umowie zlecenie: jak przystąpić

Zleceniobiorca przystępuje do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego na swój wniosek, a zgłoszenie do ZUS składa zleceniodawca jako płatnik składek. Ubezpieczenie zaczyna się od dnia wskazanego w zgłoszeniu, jeśli zgłoszenie do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych trafiło do ZUS w ciągu 7 dni od początku zlecenia; przy spóźnionym zgłoszeniu nie wcześniej niż w dniu jego złożenia (art. 14 ust. 1 i 1a oraz art. 36 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Składka chorobowa 2,45 % jest potrącana z wynagrodzenia zleceniobiorcy.

W praktyce najprościej zapytać o to przy podpisaniu umowy i mieć w teczce oświadczenie zleceniobiorcy: chce chorobowego albo nie chce. Zleceniodawca musi potem co miesiąc opłacać składki, także składkę na ubezpieczenie chorobowe, od tej samej podstawy wymiaru składek co emerytalną. Spory biorą się z tego, że ktoś był przekonany, że „ma L4”, a zgłoszenia nigdy nie było. W firmie z kilkudziesięcioma zleceniobiorcami przy sezonowej rotacji lepiej sprawdzać to co miesiąc na liście zgłoszonych w ZUS.

Okres wyczekiwania: kiedy przysługuje zasiłek chorobowy na umowie zlecenie

Zleceniobiorca ubezpieczony dobrowolnie nabywa prawo do zasiłku chorobowego po 90 dniach nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego (art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy zasiłkowej); pracownik na etacie czeka 30 dni. Do tych 90 dni wlicza się wcześniejsze ubezpieczenie chorobowe, jeśli przerwa nie przekroczyła 30 dni, na przykład po etacie zakończonym w czerwcu i zleceniu od lipca.

Zasiłek chorobowy przysługuje od pierwszego dnia ubezpieczenia w dwóch sytuacjach, które dotyczą zleceniobiorców: absolwentom szkół lub uczelni, którzy zostali objęci ubezpieczeniem chorobowym lub przystąpili do ubezpieczenia chorobowego w ciągu 90 dni od ukończenia nauki, oraz przy niezdolności do pracy po wypadku w drodze do pracy lub z pracy (art. 4 ust. 3). Wyjątek dla osób, które mają za sobą co najmniej 10 lat obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego, nie obejmuje ubezpieczonych dobrowolnie, więc zleceniobiorca z długim stażem na etacie i tak czeka 90 dni.

Czy ZUS płaci za L4 od 1 dnia?

Tak, jeśli okres wyczekiwania już minął: zleceniobiorca dostaje zasiłek za każdy dzień zwolnienia, od pierwszego, bez dni finansowanych przez zleceniodawcę. Zasiłek przysługuje także za dni wolne od pracy w czasie zwolnienia (art. 11 ust. 4). Jeśli zleceniobiorca zachoruje przed upływem 90 dni, za ten czas nie dostanie nic.

Ile wynosi zasiłek chorobowy z tytułu umowy zlecenia

Zasiłek chorobowy zleceniobiorcy wynosi 80 % podstawy wymiaru, a 100 % w ciąży, po wypadku w drodze do pracy lub z pracy i przy badaniach dawcy narządów (art. 11 ustawy zasiłkowej). Podstawa to przeciętny miesięczny przychód z 12 miesięcy przed chorobą, od którego płacono składkę chorobową, pomniejszony o 13,71 % (art. 48 i art. 3 pkt 4).

Przykład z praktyki. Kelner na zleceniu przez ostatni rok wykonywał co miesiąc 100 godzin po 31,40 zł, czyli miał 3140 zł przychodu. Po odjęciu 13,71 % (430,49 zł) podstawa wynosi 2709,51 zł. Dzienna podstawa to jedna trzydziesta, 90,32 zł, a 80 % z niej daje 72,25 zł zasiłku za dzień.

Gdy zasiłek należy się od pierwszego dnia, na przykład absolwentowi, a niezdolność do pracy powstała przed upływem pełnego miesiąca ubezpieczenia, podstawą jest kwota przychodu zapisana w umowie za dany miesiąc, po tym samym odliczeniu (art. 49 ust. 1 pkt 2). Przy nieregularnych godzinach zasiłek bywa więc różny w różnych miesiącach, bo liczy się średnia.

Jak jest płatne L4 na umowie zlecenie?

Zasiłek wynosi 80 % przeciętnego przychodu z 12 miesięcy pomniejszonego o 13,71 %, za każdy dzień zwolnienia, także w weekend. Przy 3140 zł przychodu miesięcznie to 72,25 zł za dzień. W ciąży i po wypadku w drodze do pracy zasiłek wynosi 100 % podstawy.

Kto wypłaca świadczenie: ZUS czy zleceniodawca

Chorobowe zleceniobiorcy wypłaca ZUS, jeśli zleceniodawca zgłasza do ubezpieczenia chorobowego nie więcej niż 20 osób. Gdy zgłasza ponad 20 osób, prawo do zasiłku ustala i zasiłek wypłaca sam zleceniodawca jako płatnik składek (art. 61 ust. 1 ustawy zasiłkowej). Liczbę 20 osób ustala się według stanu na 30 listopada poprzedniego roku, a za okres po ustaniu ubezpieczenia zasiłek zawsze wypłaca ZUS (art. 61 ust. 1 pkt 2 lit. d i ust. 2). W żadnym wariancie zleceniodawca nie płaci z własnej kieszeni wynagrodzenia chorobowego jak pracodawca na etacie.

Zwolnienie elektroniczne trafia do ZUS i na profil płatnika składek w eZUS, więc zleceniobiorca nie musi go nosić do biura. Musi za to uprzedzić zleceniodawcę, że nie przyjdzie, bo grafik trzeba zmienić od razu. Gdy zasiłek wypłaca ZUS, płatnik przekazuje mu zaświadczenie o przychodach zleceniobiorcy (dla osób niebędących pracownikami jest to formularz Z-3a).

[[cta:rcp]]

Jak długo można być na L4 na zleceniu i dostawać zasiłek

Zasiłek chorobowy przysługuje najwyżej przez 182 dni jednego okresu niezdolności do pracy, a 270 dni, gdy przyczyną jest gruźlica albo niezdolność przypada w ciąży (art. 8 ustawy zasiłkowej). Za czas po zakończeniu umowy zlecenia zasiłek przysługuje najwyżej przez 91 dni, poza niezdolnością do pracy w ciąży, z powodu gruźlicy i po badaniach dawcy narządów (art. 8 ust. 2). Te same limity dotyczą etatu i zlecenia.

Jak długo można być na L4 na umowie zlecenie?

Najdłużej 182 dni jednego okresu zasiłkowego, w ciąży 270 dni. Jeśli umowa zlecenia skończy się w trakcie zwolnienia, zasiłek za dni po jej zakończeniu przysługuje najwyżej przez 91 dni, poza ciążą, gruźlicą i badaniami dawcy narządów.

Umowa zlecenie a zwolnienie lekarskie po zakończeniu umowy

Choroba, która zaczęła się w czasie umowy i ubezpieczenia, daje zasiłek także po zakończeniu zlecenia, najwyżej przez 91 dni poza wyjątkami z art. 8 ust. 2, jeśli zleceniobiorca przed końcem umowy nabył prawo do zasiłku. Choroba, która zaczęła się po końcu umowy, daje zasiłek tylko wtedy, gdy trwa co najmniej 30 dni bez przerwy i zaczęła się nie później niż 14 dni po ustaniu ubezpieczenia; przy chorobie zakaźnej o okresie wylęgania dłuższym niż 14 dni albo innej chorobie, której objawy ujawniają się później, ten termin wynosi 3 miesiące (art. 7).

Zasiłku za okres po dniu ustania tytułu ubezpieczenia nie ma w kilku sytuacjach wymienionych w art. 13 ustawy zasiłkowej, na przykład przy prawie do emerytury. Najczęstsze w firmach zmianowych to dwie: zleceniobiorca nie zdążył przed końcem umowy przejść 90 dni ubezpieczenia albo od razu podjął inną pracę zarobkową, na przykład zlecenie w kolejnym lokalu.

Czy zleceniodawca może wypowiedzieć zlecenie w czasie choroby? Kodeks cywilny tego nie zabrania, bo zlecenie można wypowiedzieć w każdym czasie (art. 746). Przy odpłatnym zleceniu wypowiedzenie bez ważnego powodu może jednak oznaczać obowiązek naprawienia szkody drugiej stronie.

Praca w czasie L4: czy na umowie zleceniu można iść na zwolnienie i pracować

Zleceniobiorca, który w czasie zwolnienia wykonuje pracę zarobkową albo robi coś niezgodnego z celem zwolnienia, traci zasiłek za cały okres zwolnienia (art. 17 ustawy zasiłkowej). Od 13 kwietnia 2026 roku art. 17 ust. 1a definiuje pracę zarobkową jako każdą czynność mającą charakter zarobkowy, niezależnie od stosunku prawnego będącego podstawą jej wykonania. Wyjątkiem są czynności incydentalne, których podjęcia w okresie zwolnienia wymagają istotne okoliczności. Istotną okolicznością nie może być polecenie pracodawcy.

Ta zmiana (ustawa z 18 grudnia 2025 roku, Dz.U. 2026 poz. 26) ma znaczenie dla ludzi z dwiema umowami. Przy dwóch tytułach ubezpieczenia niezdolność do pracy dotyczy każdego z nich, a zwolnienie wystawia się osobno dla każdego tytułu. Od 1 stycznia 2027 roku lekarz na żądanie ubezpieczonego może nie wystawić zwolnienia z tytułu, w którym praca jest możliwa, a ubezpieczony poinformuje o tym płatnika.

Z praktyki magazynu: operator wózka na etacie ma złamaną nogę i zwolnienie z etatu, a po godzinach prowadzi na zleceniu rozliczenia przy komputerze dla innej firmy. Do końca 2026 roku zwolnienie obejmuje oba tytuły i praca na zleceniu grozi utratą zasiłku. Od 2027 roku może zwrócić się do lekarza, żeby zwolnienia na zlecenie nie wystawiał.

Niezdolność do pracy zleceniobiorcy w grafiku: jak wpisać nieobecność i obsadzić zmianę

Nieobecność chorobową zleceniobiorcy wpisuje się w grafiku jako nieobecność z zerem godzin w ewidencji zlecenia, a zmianę, którą miał wykonać, trzeba od razu obsadzić kimś innym. Zleceniodawca nie płaci za te godziny, więc w rachunku za miesiąc nie może się ich znaleźć, nawet jeśli w grafiku zostały zaplanowane.

Jak to wygląda w hotelu w sezonie. Pokojowa na zleceniu dzwoni o 6:30, że ma zwolnienie na tydzień, a na jej piętrze jest 14 wyjazdów. Kierownik housekeepingu odpina jej zmiany z grafiku i wysyła je jako otwarte zmiany do osób, które zgłosiły dostępność w tym tygodniu. W ewidencji godzin zlecenia te dni mają zero, więc rachunek na koniec miesiąca zgadza się z listą obecności.

• Zapiszcie w umowie, jak szybko zleceniobiorca informuje o chorobie, na przykład przed początkiem zmiany.
• Dni choroby oznaczcie osobno, a nie jako „wolne na prośbę”, bo przy kontroli PIP widać wtedy, skąd się wzięły.
• Sprawdźcie, czy osoba ma dobrowolne chorobowe, zanim powiecie jej, że „dostanie za L4”.
• Zlecenia na dłuższą współpracę trzymajcie w tym samym grafiku co etaty, żeby zastępstwo szukało się w całym zespole.

Więcej o godzinach i grafiku zleceniobiorców jest we wpisie umowa zlecenie a grafik pracy, a o tym, czy zleceniobiorcy należy się wolne, we wpisie czy na umowie zlecenie jest urlop.

[[cta:hotel]]

Najczęstsze pytania

Czy na umowie zlecenie jest L4?

Tak, zwolnienie lekarskie dostanie każdy chory zleceniobiorca, ale zasiłek chorobowy przysługuje tylko przy dobrowolnym ubezpieczeniu chorobowym i po 90 dniach nieprzerwanego ubezpieczenia. Bez tego dni choroby są bezpłatne.

Kto płaci za L4 na umowie zlecenie?

ZUS, gdy zleceniodawca zgłasza do ubezpieczenia chorobowego nie więcej niż 20 osób; przy ponad 20 osobach zasiłek wypłaca zleceniodawca jako płatnik składek. Zleceniodawca nie płaci wynagrodzenia chorobowego jak pracodawca na etacie.

Ile wynosi L4 na umowie zlecenie?

80 % podstawy, czyli przeciętnego przychodu z 12 miesięcy pomniejszonego o 13,71 %, za każdy dzień zwolnienia. Przy 3140 zł przychodu miesięcznie to 72,25 zł dziennie, a w ciąży i po wypadku w drodze do pracy 100 % podstawy.

Czy student na umowie zlecenie dostanie zasiłek chorobowy?

Nie, jeśli ma status ucznia albo studenta i nie skończył 26 lat, bo ze zlecenia nie podlega ubezpieczeniom społecznym, więc nie może przystąpić do chorobowego. Po ukończeniu 26 lat albo po obronie zleceniodawca zgłasza go do ZUS i wtedy może wnioskować o chorobowe.

Czy można pracować na zleceniu podczas zwolnienia lekarskiego?

Nie na tym samym zwolnieniu: praca zarobkowa w czasie L4 odbiera zasiłek za cały okres zwolnienia. Od 1 stycznia 2027 roku osoba z dwiema umowami może zwrócić się do lekarza, żeby nie wystawiał zwolnienia z tytułu, na którym praca jest możliwa.

Czy przy umowie zlecenie muszę dostarczyć zwolnienie lekarskie?

Nie, zwolnienie elektroniczne trafia do ZUS i na profil płatnika składek w eZUS automatycznie. Zleceniobiorca powinien za to od razu poinformować zleceniodawcę o nieobecności, żeby grafik dało się zmienić.

Podstawa prawna

• Ustawa z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 854: art. 4 (okres wyczekiwania), art. 7 i 13 (po ustaniu ubezpieczenia), art. 8 (182 i 91 dni), art. 11 (80 i 100 %), art. 17 (praca w czasie zwolnienia), art. 48 i 49 (podstawa), art. 61 (kto wypłaca).
• Ustawa z 18 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2026 poz. 26): nowe brzmienie art. 17 ustawy zasiłkowej od 13 kwietnia 2026 r., ust. 1d i 1e od 1 stycznia 2027 r.
• Ustawa z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 199: art. 11 ust. 2 (dobrowolne chorobowe), art. 14 (początek ubezpieczenia), art. 22 ust. 1 pkt 3 (2,45 %).
• Kodeks pracy, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1245: art. 92 (wynagrodzenie chorobowe pracownika); Kodeks cywilny, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 795: art. 746.

Choroba zleceniobiorcy w grafiku i w ewidencji godzin

Proplanum to program do układania grafików dla firm pracujących na zmiany. Gdy ktoś zgłasza chorobę, jego zmiany wracają do puli nieprzypisanych, a kierownik wystawia je jako otwarte zmiany dla zespołu; godziny zleceniobiorcy z kiosku i aplikacji zamykają się w zestawieniu do rachunku bez dni choroby. Jak wygląda zapis godzin w praktyce, pokazuje strona o rejestracji czasu pracy.