Wigilia wolna od pracy: kogo dotyczy i jak ułożyć grafik 24 grudnia

W obu latach obniża wymiar grudnia o 8 godzin. Sklepy są tego dnia zamknięte, a hotele, restauracje i szpitale pracują, ale oddają pracownikom inny dzień wolny.

Stan prawny na wrzesień 2026, ostatnia aktualizacja 27 września 2026 roku.

Czy Wigilia jest dniem wolnym od pracy? Tak, od 2025 roku

Tak, Wigilia Bożego Narodzenia jest dniem ustawowo wolnym od pracy od 1 lutego 2025 roku. Zmieniła to ustawa z 6 grudnia 2024 r. o zmianie ustawy o dniach wolnych od pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2024 poz. 1965). Dopisała do katalogu dni wolnych od pracy pozycję „24 grudnia - Wigilia Bożego Narodzenia”. Nowelizacja ustawy weszła w życie 1 lutego 2025 roku. Od tego czasu 24 grudnia jest dniem ustawowo wolnym od pracy, tak samo jak Boże Narodzenie.

Dzień wolny od pracy to dzień, w którym pracownik nie ma obowiązku pracy i którego nie odrabia, a zachowuje prawo do wynagrodzenia. W tekście jednolitym ustawy z 18 stycznia 1951 r. (Dz.U. 2025 poz. 296) Wigilia stoi w art. 1 pkt 1 jako litera ka, między 11 listopada a pierwszym dniem Bożego Narodzenia.

W 2025 roku Wigilia po raz pierwszy była wolna i wypadła w środę. W grudniu 2025 roku pracownicy od poniedziałku do piątku mieli więc pięć dni wolnych z rzędu, od środy do niedzieli.

Wigilia dniem wolnym od pracy: co jeszcze zmieniła nowelizacja?

Nowelizacja zmieniła przy okazji ustawę o ograniczeniu handlu. Przed 2025 rokiem sklepy mogły w Wigilię handlować do 14:00, a teraz obowiązuje je zakaz jak w każde święto. W zamian w grudniu są trzy niedziele handlowe zamiast dwóch, a jedna osoba może pracować najwyżej w dwie z nich. Ze wszystkich zmian w prawie pracy z tej nowelizacji handel odczuł tę najmocniej.

Czy Wigilia 2026 będzie wolna?

Tak, Wigilia 2026 będzie wolna od pracy, bo przepis obowiązuje co roku bez osobnego ogłaszania i zostaje w mocy, dopóki ustawa się nie zmieni. 24 grudnia 2026 roku to czwartek. Razem z dwoma dniami świąt daje to cztery wolne dni z rzędu, od czwartku do niedzieli 27 grudnia. Na wrzesień 2026 roku nie ma projektu, który by to zmieniał.

24 grudnia 2026 i 2027: dzień ustawowo wolny od pracy w kalendarzu

Wigilia w dniu od poniedziałku do soboty obniża wymiar czasu pracy o 8 godzin, bo przestaje być dniem roboczym. Tak działa każde święto przypadające w innym dniu niż niedziela (art. 130 § 2 Kodeksu pracy). W 2026 roku grudzień ma przez to 160 godzin i 20 dni pracy. W 2027 roku, z Wigilią w piątek, grudzień ma 168 godzin i 21 dni pracy.

W biurze firmy zmianowej pracownik ma w 2026 roku wolne od czwartku 24 do niedzieli 27 grudnia. Do tego dochodzi dzień wolny za sobotę 26 grudnia, który pracodawca wyznacza w okresie rozliczeniowym. Jak go rozplanować w ostatnim tygodniu roku, pokazuje wpis czy 27 grudnia jest dniem wolnym od pracy.

Czy za Wigilię w sobotę przysługuje dzień wolny?

Tak, gdy 24 grudnia wypada w sobotę, pracownikowi należy się inny dzień wolny w okresie rozliczeniowym, bo święto obniża wymiar o 8 godzin. Najbliższa taka Wigilia będzie w 2033 roku. Wigilia w niedzielę, jak w 2028 roku, niczego nie zmienia w wymiarze. Zasady opisuje wpis o dniu wolnym za święto w sobotę.

Kogo obejmuje wolna Wigilia: pracownik, zleceniobiorca, B2B

Wolna Wigilia obejmuje każdego, kogo łączy z firmą stosunek pracy, niezależnie od wymiaru etatu i branży. Osoby zatrudnione na podstawie umów cywilnoprawnych, na zleceniu i na umowie B2B, nie mają dni wolnych z mocy ustawy, bo Kodeks pracy ich nie obejmuje. W handlu jest jednak wyjątek: zakaz pracy w sklepie 24 grudnia dotyczy także zleceniobiorców.

Ustawa o ograniczeniu handlu mówi o „pracowniku lub zatrudnionym” (art. 5). Zatrudniony to osoba na umowie cywilnoprawnej, także skierowana przez agencję pracy tymczasowej (art. 3 pkt 5). Student na zleceniu w sklepie spożywczym nie może więc wykonywać pracy w handlu w Wigilię, choć w biurze tej samej firmy mógłby pracować. Zmiana rodzaju umowy nie omija zakazu.

Czy w Wigilię się pracuje?

W Wigilię pracuje się tylko tam, gdzie Kodeks pracy pozwala pracować w święta: w hotelach, gastronomii, szpitalach, transporcie, ruchu ciągłym i przy pracy zmianowej (art. 151¹⁰). Pracownik zatrudniony w pracy zmianowej na hali może więc mieć zmianę 24 grudnia, ale dostaje za nią inny dzień wolny. W biurze i w większości sklepów Wigilia jest wolna.

Handel w Wigilię: ustawa o ograniczeniu handlu i trzy niedziele

Sklepy w Wigilię są zamknięte przez cały dzień, bo od 2025 roku 24 grudnia jest świętem. W święta handel, wykonywanie czynności związanych z handlem i powierzanie wykonywania pracy w handlu są zakazane (art. 5 ustawy o ograniczeniu handlu). Zakaz obejmuje 24 godziny od północy do północy (art. 3 pkt 7). W zamian zakaz nie obowiązuje w kolejne trzy niedziele poprzedzające Wigilię Bożego Narodzenia (art. 7 ust. 1 pkt 1).

Każdy pracownik albo zatrudniony może jednak pracować najwyżej w dwie z tych trzech niedziel (art. 7 ust. 1b). W 2026 roku niedziele handlowe przed Wigilią to 6, 13 i 20 grudnia, a w 2027 roku 5, 12 i 19 grudnia. Kierownik sklepu z dziesięcioma kasjerami układa więc grudzień tak, żeby nikt nie miał wszystkich trzech niedziel handlowych. Kasjerka, która pracuje 6 i 13 grudnia, ma 20 grudnia wolne z mocy ustawy. Pełną listę dat na rok podaje wpis o niedzielach handlowych.

Do której sklepy w Wigilię?

Sklepy objęte zakazem handlu nie są w Wigilię otwarte w ogóle, ani do 14:00, ani krócej. Ograniczenie do 14:00 zostało w ustawie tylko na sobotę bezpośrednio poprzedzającą pierwszy dzień Wielkiej Nocy (art. 8 ust. 1). Otwarte mogą być placówki z listy wyjątków w art. 6, między innymi stacje paliw, apteki, kwiaciarnie, piekarnie, sklepy na dworcach i w hotelach oraz sklep, w którym właściciel sprzedaje osobiście.

Za powierzenie pracy w sklepie wbrew zakazowi grozi grzywna od 1000 do 100 000 zł (art. 10 ust. 1). Kontrole prowadzi Państwowa Inspekcja Pracy. Inspektor pracy może przy tym zażądać ewidencji przychodu od placówki, która korzysta z wyjątku zależnego od przeważającej działalności, jak kwiaciarnia czy piekarnia (art. 6 ust. 1 pkt 2, 5 do 7 i 28 do 30 oraz ust. 3 i 7). Sklep ma więc dwie decyzje. Pierwsza to, czy mieści się w wyjątku z art. 6, druga to, jak rozłożyć ruch z 24 grudnia na trzy wcześniejsze dni.

Praca w Wigilię Bożego Narodzenia w hotelu, restauracji i szpitalu

W hotelu, restauracji i szpitalu, a szerzej w całej służbie zdrowia, praca w Wigilię jest dozwolona. Kodeks pracy pozwala pracować w święta w gastronomii, zakładach hotelarskich i zakładach opieki zdrowotnej (art. 151¹⁰ pkt 9). Pracownik, który ma zmianę w Wigilię, dostaje za nią inny dzień wolny w okresie rozliczeniowym. Gdy nie da się go udzielić, należy mu się dodatek 100 % za każdą godzinę.

Obowiązek wynika z art. 151¹¹ § 1 pkt 2. Pracodawca jest obowiązany zapewnić inny dzień wolny od pracy w zamian za pracę w święto, w ciągu okresu rozliczeniowego. Dodatek 100 % wchodzi dopiero wtedy, gdy w tym terminie się nie da (§ 3). W grafiku pracy dla hotelu dzień wolny za święto planuje się od razu przy zmianie świątecznej, żeby nie zgubić go do końca okresu.

Pracą w święto jest praca od 6:00 w tym dniu do 6:00 następnego dnia, chyba że firma ustaliła inną godzinę (art. 151⁹ § 2). Pielęgniarka na nocnej zmianie od 19:00 23 grudnia do 7:00 24 grudnia ma więc jedną godzinę w Wigilię, od 6:00 do 7:00. Recepcjonistka na zmianie od 7:00 do 19:00 24 grudnia pracuje w święto przez całą zmianę.

Kucharz w restauracji hotelowej, który pracuje w Wigilię i w pierwszy dzień Bożego Narodzenia, zbiera dwa dni wolne do oddania. Za każdy z nich należy mu się udzielenie innego dnia wolnego od pracy. Przy miesięcznym okresie rozliczeniowym trzeba je oddać jeszcze w grudniu, czyli najczęściej między 28 a 31 grudnia. Zasady pracy w święta w innych branżach opisuje wpis o pracy w niedziele i święta.

[[cta:grafik]]

Grafik sklepu na tydzień 21 do 27 grudnia 2026

W tygodniu od 21 do 27 grudnia 2026 roku sklep spożywczy jest otwarty tylko trzy dni, od poniedziałku do środy. Od czwartku 24 grudnia do niedzieli 27 grudnia jest zamknięty: Wigilia, dwa dni świąt i niedziela niehandlowa. Kasjerka na pełnym etacie ma w tym tygodniu 24 godziny pracy, czyli trzy zmiany po 8 godzin. Wymiar tego tygodnia liczony z art. 130 to 16 godzin, bo sobota 26 grudnia też go obniża, więc dzień wolny za tę sobotę kasjerka dostaje w innym tygodniu grudnia.

Najwięcej pracy w tym grafiku daje niedziela handlowa 20 grudnia. Za pracę w niedzielę należy się dzień wolny w ciągu 6 dni kalendarzowych przed nią albo po niej (art. 151¹¹ § 1 pkt 1), czyli od 14 do 26 grudnia. Od 24 do 26 grudnia są jednak święta, które i tak są wolne. Przepis tego wprost nie rozstrzyga, ale w praktyce PIP przyjmuje, że dzień wolny za niedzielę musi przypaść na dzień, który byłby dniem pracy. Zostają więc 14 do 19 albo 21 do 23 grudnia.

Poniedziałek do środy to szczyt ruchu, więc kierownik oddaje dzień za 20 grudnia wcześniej, najczęściej w sobotę 19 grudnia albo w tygodniu 14 do 18 grudnia. W systemie podstawowym zmiana nie może trwać dłużej niż 8 godzin. Dłuższe otwarcie 22 i 23 grudnia obsługuje się więc dodatkową zmianą, a nie dziesięciogodzinną dniówką.

Jak ułożyć grafik na grudzień z wolną Wigilią

Grafik na grudzień z wolną Wigilią układa się od dni zamknięcia, a nie od dni otwarcia. Najpierw zaznacza się 24, 25 i 26 grudnia oraz niedziele niehandlowe. Potem rozdziela się trzy niedziele handlowe tak, żeby nikt nie miał więcej niż dwie. Na końcu dopasowuje się zmiany do wymiaru 160 godzin na pełnym etacie.

1. Zaznaczyć w grafiku 24, 25 i 26 grudnia jako święta i odjąć je od wymiaru.
2. Rozpisać niedziele handlowe 6, 13 i 20 grudnia, najwyżej dwie na osobę.
3. Za każdą przepracowaną niedzielę zaplanować dzień wolny w ciągu 6 dni przed nią albo po niej.
4. Dzień wolny za sobotę 26 grudnia wyznaczyć przed końcem okresu rozliczeniowego.
5. Przenieść ruch z 24 grudnia na 21 do 23 grudnia i sprawdzić obsadę w szczycie.

Punkt 5 najczęściej wymaga dodatkowych osób, bo trzy dni muszą przyjąć ruch, który dawniej rozkładał się na cztery. W grafiku pracy online obsadę 23 grudnia widać godzina po godzinie. Braki w szczycie wychodzą więc przed publikacją grafiku, a nie w dniu zakupów.

[[cta:sklep]]

Najczęstsze pytania

Czy Wigilia i Sylwester są dniami wolnymi od pracy?

Wigilia jest dniem wolnym od pracy od 2025 roku, a Sylwester nie. 31 grudnia to zwykły dzień pracy, w 2026 roku czwartek. Sklepy mogą wtedy działać normalnie, a wolne w Sylwestra wymaga urlopu albo odbioru nadgodzin.

Czy pracodawca może wymagać pracy w Wigilię?

Pracodawca może wymagać pracy w Wigilię tylko w firmach, w których Kodeks pracy pozwala pracować w święta, na przykład w hotelu, restauracji, szpitalu albo przy pracy zmianowej. Za pracę 24 grudnia musi wtedy dać inny dzień wolny w okresie rozliczeniowym. W sklepie objętym zakazem handlu praca w handlu w Wigilię jest zakazana.

Czy za pracę w Wigilię należy się dodatek?

Za pracę w Wigilię należy się przede wszystkim inny dzień wolny w okresie rozliczeniowym. Dodatek 100 % za każdą godzinę przysługuje dopiero wtedy, gdy dnia wolnego nie da się udzielić w tym terminie (art. 151¹¹ § 3 Kodeksu pracy).

Czy osoby na umowie zlecenie mogą pracować w Wigilię?

Osoby na umowie zlecenie mogą pracować w Wigilię, bo ustawa o dniach wolnych od pracy dotyczy pracowników. Wyjątkiem jest handel: w sklepie objętym zakazem nie może wtedy pracować ani pracownik, ani zleceniobiorca.

Czy pracodawca może wymagać pracy we wszystkie niedziele handlowe w grudniu?

Pracodawca nie może wymagać pracy we wszystkie trzy niedziele handlowe przed Wigilią. Art. 7 ust. 1b ustawy o ograniczeniu handlu pozwala jednej osobie pracować w handlu najwyżej w dwie z nich. Zasada dotyczy pracowników i zleceniobiorców.

Podstawa prawna

• Ustawa z 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy (tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 296): art. 1 pkt 1 lit. ka (Wigilia Bożego Narodzenia).
• Ustawa z dnia 6 grudnia 2024 r. o zmianie ustawy o dniach wolnych od pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2024 poz. 1965): art. 1, art. 4, art. 5 (wejście w życie 1 lutego 2025 r.).
• Ustawa z 10 stycznia 2018 r. o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni (tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 301): art. 3 pkt 5 i 7, art. 5, art. 6 ust. 1, art. 7 ust. 1 pkt 1 i ust. 1b, art. 8 ust. 1, art. 10 ust. 1.
• Kodeks pracy (ustawa z 26 czerwca 1974 r., tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1245): art. 130 § 2, art. 151⁹ § 2, art. 151¹⁰ pkt 9, art. 151¹¹ § 1 do 3, art. 151¹ § 1 pkt 1.

Stan prawny na 27 września 2026 roku.

Święta policzone w grafiku z wyprzedzeniem

Proplanum to program do układania grafików dla firm pracujących na zmiany. Liczy przy każdej osobie wymiar i saldo godzin w okresie oraz pilnuje liczby i terminu dni wolnych za sobotę, niedzielę i święto. Zmiany w szczycie przed świętami układa pod ruch. Jak wygląda grudzień w sieci sklepów, pokazuje strona grafik pracy dla sieci sklepów.