Praca w niedzielę i święta: kto może pracować, jaki dzień wolny i dodatek się należy, zasady dla sklepów i hoteli

Za każdą przepracowaną niedzielę pracownik dostaje inny dzień wolny w ciągu 6 dni przed nią albo po niej, a za święto dzień wolny w okresie rozliczeniowym. Dodatek 100 procent za każdą godzinę przysługuje dopiero wtedy, gdy dnia wolnego nie da się udzielić.

Niżej jest lista sytuacji, w których wolno pracować w niedziele i święta, i godziny, od których liczy się niedziela. Dalej zasady dnia wolnego i dodatku z przykładem w złotych, obowiązek wolnej niedzieli co cztery tygodnie oraz osobne części dla sklepu, hotelu i restauracji.

Stan prawny na wrzesień 2026, ostatnia aktualizacja 27 września 2026.

Kiedy praca w niedziele i święta jest dozwolona

Niedziele i święta są z mocy art. 151⁹ Kodeksu pracy dniami wolnymi od pracy, a praca w niedzielę jest dozwolona wyłącznie w przypadkach wymienionych w art. 151¹⁰. Lista jest zamknięta: pracodawca spoza niej nie może planować pracy w niedzielę lub święto, nawet za zgodą pracownika i za dodatkiem. Przepisy dotyczące niedziel obejmują wszystkich zatrudnionych na umowę o pracę, niezależnie od etatu.

Co kodeks pracy mówi o pracy w niedzielę?

Praca w niedziele i święta jest dozwolona w jedenastu grupach sytuacji z art. 151¹⁰:

1. w razie konieczności prowadzenia akcji ratowniczej dla ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii,
2. ruch ciągły,
3. praca zmianowa,
4. niezbędne remonty,
5. transport i komunikacja,
6. zakładowe straże pożarne i służby ratownicze,
7. pilnowanie mienia i ochrona osób,
8. rolnictwo i hodowla,
9. przy wykonywaniu prac koniecznych ze względu na ich użyteczność społeczną i codzienne potrzeby ludności, w szczególności usługi dla ludności, gastronomia, zakłady hotelarskie, gospodarka komunalna, placówki ochrony zdrowia z opieką całodobową lub całodzienną, pomoc społeczna, kultura, oświata, turystyka i wypoczynek,
10. system weekendowy, czyli praca wyłącznie w piątki, soboty, niedziele i święta (art. 144),
11. usługi elektroniczne dla odbiorców za granicą, u których niedziela jest dniem pracy.

Handel ma osobne zasady: pracę w placówkach handlowych w niedziele i święta ogranicza ustawa o ograniczeniu handlu (art. 151⁹b), o czym niżej. „Praca zmianowa” z punktu 3 oznacza, że pracę w niedzielę może mieć zakład, który pracuje na zmiany, na przykład hala z trzema zmianami. Świadczenia z prawa pracy za taką niedzielę są dla każdego te same: pracownik ma prawo do dnia wolnego, a w ostateczności do dodatku.

Od której godziny liczy się praca w niedzielę

Za pracę w niedzielę i święto uważa się pracę między 6.00 w tym dniu a 6.00 w dniu następnym, chyba że u pracodawcy ustalono inną godzinę (art. 151⁹ § 2 Kodeksu pracy). Praca wykonywana od 22:00 w sobotę do 6:00 w niedzielę nie jest więc pracą w niedzielę, a zmiana od 22:00 w niedzielę do 6:00 w poniedziałek w całości nią jest.

Ustawa o ograniczeniu handlu liczy niedzielę inaczej, od 24:00 w sobotę do 24:00 w niedzielę (art. 3 pkt 7). Dla sklepu oznacza to, że rozładunek dostawy w niedzielę niehandlową o 5:00 jest zakazany, choć według Kodeksu pracy ta godzina jeszcze do niedzieli nie należy.

W firmie z trzema zmianami (6:00, 14:00, 22:00) to ma praktyczne skutki. Pracownik nocnej zmiany z soboty na niedzielę kończy pracę dokładnie o 6:00, więc nie pracuje w niedzielę i nie dostaje za nią dnia wolnego. Jego kolega z nocy z niedzieli na poniedziałek przepracował 8 godzin w niedzielę i dzień wolny mu przysługuje. Firma może przesunąć granicę doby niedzielnej zapisem w regulaminie pracy, na przykład na 22:00.

Dzień wolny za pracę w niedzielę i święto: co pracodawca musi zapewnić

Za pracę w niedzielę pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikowi inny dzień wolny od pracy w okresie 6 dni kalendarzowych poprzedzających lub następujących po takiej niedzieli. Za pracę w święto dzień wolny przysługuje do końca okresu rozliczeniowego (art. 151¹¹ § 1). Dzień wolny należy się za każdą niedzielę, bez względu na liczbę przepracowanych godzin.

Jeżeli pracodawca nie zdoła tego zrobić w tych 6 dniach, musi zapewnić mu inny dzień wolny do końca okresu rozliczeniowego. Wyjątek to system weekendowy: art. 151¹¹ nie obejmuje osób pracujących wyłącznie w piątki, soboty, niedziele i święta, bo dla nich niedziela jest zwykłym dniem pracy.

Co się należy za pracę w niedzielę?

Pracownikowi przysługuje dzień wolny: 1 dzień za 1 niedzielę. Dostaje go najpierw w oknie 6 dni przed niedzielą albo po niej, potem do końca okresu rozliczeniowego. Dopiero gdy to niemożliwe, wchodzi dodatek 100 procent za każdą godzinę pracy w niedzielę. Pracownik nie wybiera między dniem wolnym a pieniędzmi: pierwszeństwo ma zawsze udzielenie dnia wolnego, a dodatkowe wynagrodzenie jest rozwiązaniem ostatecznym. Dzień wolny za niedzielę nie jest też dniem urlopu wypoczynkowego i nie zmniejsza puli urlopu.

Czy za pracę w niedzielę przysługują 2 dni wolne?

Nie. Za jedną niedzielę przysługuje jeden dzień wolny, nawet jeśli pracownik przepracował w niej dwunastogodzinną zmianę. Pytanie o dwa dni pojawia się zwykle wtedy, gdy osoba pracująca od poniedziałku do piątku zostaje wezwana w niedzielę. Ma prawo do dnia wolnego za niedzielę, a jeśli przekroczyła przy tym normę czasu pracy, także do rozliczenia godzin nadliczbowych. Drugiego dnia wolnego z urzędu przepisy nie przewidują.

Przykład z grafiku: magazynier pracuje w niedzielę 12 grudnia 2027 zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy, a kierownik musi wyznaczyć mu dzień wolny od pracy w zamian. Dzień wolny może dostać od 6 do 11 grudnia albo od 13 do 18 grudnia. Jeśli w tych dniach magazyn ma szczyt przedświąteczny i nie da się go puścić, pracodawca musi zapewnić pracownikowi dzień wolny do końca okresu rozliczeniowego, przy okresie miesięcznym do 31 grudnia. Dopiero brak możliwości udzielenia pracownikowi innego dnia wolnego w tym terminie zwalnia z obowiązku udzielania wolnego; wtedy wchodzi dodatek.

Dodatek za pracę w niedzielę i święto w przypadku pracy bez dnia wolnego

Dodatek za pracę w niedzielę wynosi 100 procent wynagrodzenia za każdą godzinę pracy w niedzielę i przysługuje tylko wtedy, gdy pracodawca nie może udzielić dnia wolnego do końca okresu rozliczeniowego (art. 151¹¹ § 2 i 3). Podstawą jest wynagrodzenie z osobistego zaszeregowania określone stawką godzinową albo miesięczną, a gdy firma go nie wyodrębnia, 60 procent wynagrodzenia (art. 151¹ § 3).

Pracownik dostaje wtedy dodatek do wynagrodzenia w wysokości 100 procent, niezależnie od tego, czy zarabia dużo, czy ma pensję na poziomie płacy minimalnej. Przykład w złotych: pracownik z pensją 5 000 zł brutto w październiku 2027, gdy wymiar wynosi 168 godzin, ma stawkę 29,76 zł za godzinę. Za 8 godzin pracy w niedzielę bez dnia wolnego dostaje dodatek 238,10 zł brutto, a za dwunastogodzinną zmianę 357,14 zł, oprócz normalnego wynagrodzenia za te godziny.

Dodatek za pracę w niedzielę w systemie zmianowym liczy się tak samo: sama praca zmianowa nie daje dodatku, daje go dopiero brak dnia wolnego za pracę w niedzielę. W każdym systemie pracy kolejność jest ta sama: najpierw dzień wolny, dopiero potem wynagrodzenie z dodatkiem za każdą godzinę. Zasady organizacji zmian opisuje wpis o pracy w systemie zmianowym, a liczenie godzin nadliczbowych z dodatkiem 50 i 100 procent wpis rozliczanie nadgodzin z przykładami.

Wolna niedziela co cztery tygodnie

Pracownik pracujący w niedziele powinien korzystać co najmniej raz na 4 tygodnie z niedzieli wolnej od pracy (art. 151¹² Kodeksu pracy), czyli pracodawca ma obowiązek tak ułożyć grafik, żeby jedna niedziela na cztery była wolna. Reguła nie dotyczy tylko osób w systemie weekendowym z art. 144, które pracują wyłącznie w piątki, soboty, niedziele i święta.

Czy pracownik może pracować w każdą niedzielę?

Nie, z wyjątkiem systemu weekendowego. W grafiku na cztery kolejne tygodnie co najmniej jedna niedziela musi być wolna, więc recepcjonistka hotelowa, która pracuje w niedziele, może mieć najwyżej trzy pracujące niedziele z rzędu, a potem wolną. Tygodniowy odpoczynek 35 godzin powinien obejmować niedzielę, ale przy dozwolonej pracy w niedzielę może wypaść w innym dniu (art. 133 § 3 i 4).

Przy układaniu grafiku najprościej liczyć niedziele w oknach czterotygodniowych dla każdej osoby osobno, a nie w miesiącu kalendarzowym. Miesiąc z pięcioma niedzielami, na przykład styczeń, maj, sierpień i październik 2027, łatwo zamyka się z czterema pracującymi niedzielami u jednej osoby. Na przełomie miesięcy taka osoba może złamać regułę. Do tego dochodzi art. 147. W każdym systemie czasu pracy obowiązuje ta sama zasada, jeżeli rozkład czasu pracy obejmuje pracę w niedziele i święta. Łączna liczba dni wolnych w przyjętym okresie rozliczeniowym ma być wtedy co najmniej równa liczbie niedziel, świąt i dni wolnych w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy.

[[cta:grafik]]

Praca w święto przypadające w niedzielę

Do pracy w święto przypadające w niedzielę stosuje się przepisy o pracy w niedzielę (art. 151¹¹ § 4 Kodeksu pracy). Dzień wolny za taką pracę przysługuje więc w ciągu 6 dni przed albo po, a nie w dowolnym dniu okresu rozliczeniowego. W 2027 roku dotyczy to czterech dni ustawowo wolnych od pracy: Wielkanocy 28 marca, Zielonych Świątek 16 maja, 15 sierpnia i drugiego dnia świąt 26 grudnia.

Kierownik hotelu, który układa grafik na grudzień 2027, ma więc dwie różne reguły obok siebie. Za pracę w Wigilię 24 grudnia i w sobotę 25 grudnia recepcja dostaje dni wolne w dowolnym terminie grudnia (przy okresie miesięcznym). Za niedzielę 26 grudnia dzień wolny musi wypaść w ciągu 6 dni, czyli od 20 grudnia do 1 stycznia. Lista świąt 2027 z dniami tygodnia jest we wpisie o dniach wolnych od pracy 2027, a zasady oddawania dnia za święto w sobotę we wpisie o dniu wolnym za święto w sobotę.

Praca w niedziele i święta w hotelu i restauracji

Hotele i gastronomia mogą pracować w niedziele i święta bez ograniczeń co do dni, bo art. 151¹⁰ pkt 9 wymienia zakłady hotelarskie i gastronomię wprost. Sklep działający w hotelu także może być otwarty w niedzielę niehandlową (art. 6 ust. 1 pkt 9 ustawy o ograniczeniu handlu), podobnie jak lokal, w którym przeważa gastronomia (pkt 29).

W praktyce grafik hotelu na długi weekend to rachunek dni wolnych. Recepcja całodobowa na trzy zmiany potrzebuje w każdą niedzielę trzech osób. Każda z nich musi dostać dzień wolny w ciągu 6 dni i wolną niedzielę raz na 4 tygodnie. Przy pięcioosobowej recepcji wychodzi rotacja, w której każda osoba ma w miesiącu jedną albo dwie wolne niedziele. Dni wolne za pracujące niedziele wypadają w środku tygodnia, gdy obłożenie spada. Kuchnia w restauracji hotelowej ma inny rytm: niedzielny obiad to często szczyt tygodnia, więc tam wolne za niedzielę wypada zwykle w poniedziałek albo wtorek. Jak ułożyć taki plan dla recepcji, pięter i kuchni, pokazuje strona o grafiku pracy w hotelu.

Praca w niedzielę w sklepie

W sklepie objętym ustawą o ograniczeniu handlu obowiązuje zakaz handlu, a praca w niedzielę jest dozwolona tylko w osiem niedziel handlowych w roku. W 2027 roku to 31 stycznia, 21 marca, 25 kwietnia, 27 czerwca, 29 sierpnia oraz 5, 12 i 19 grudnia.

W grudniowe niedziele jeden pracownik może pracować najwyżej w dwie z trzech (art. 7 ust. 1b ustawy). Za każdą niedzielę handlową przysługuje dzień wolny na zasadach z Kodeksu pracy.

Czy pracownik może pracować w niedzielę niehandlową?

W sklepie objętym zakazem nie może ani sprzedawać, ani wykonywać czynności związanych z handlem, czyli także przyjmować towaru na magazyn ani robić inwentaryzacji w placówce. Wyjątki dotyczą placówek z art. 6 ustawy, na przykład stacji paliw, aptek, piekarni i sklepów, w których handluje wyłącznie osobiście właściciel. Daty, wyjątki i grafik na niedzielę handlową opisuje wpis o niedzielach handlowych 2027.

Jaka kara za pracownika w niedzielę?

Za powierzenie pracownikowi pracy w handlu w niedzielę niehandlową grozi grzywna od 1 000 do 100 000 zł (art. 10 ustawy o ograniczeniu handlu). Za naruszenie przepisów o czasie pracy, na przykład brak dnia wolnego za niedzielę albo brak wolnej niedzieli co 4 tygodnie, grozi grzywna od 2 000 do 60 000 zł (art. 281 § 1 pkt 5 Kodeksu pracy).

[[cta:sklep]]

Najczęstsze pytania o pracę w niedzielę

Ile niedziel można pracować pod rząd?

Najwyżej trzy, bo pracownik pracujący w niedziele powinien co najmniej raz na 4 tygodnie mieć niedzielę wolną. Wyjątkiem jest system weekendowy, w którym ta reguła nie obowiązuje.

Kiedy trzeba oddać dzień wolny za pracę w niedzielę?

W ciągu 6 dni kalendarzowych przed albo po tej niedzieli, a gdy się nie da, do końca okresu rozliczeniowego. Dopiero gdy i to jest niemożliwe, pracodawca płaci dodatek 100 procent.

Czy za pracę w niedzielę przez godzinę przysługuje cały dzień wolny?

Tak. Przepis mówi o dniu wolnym za pracę w niedzielę, nie o godzinach, więc nawet krótka praca w niedzielę daje prawo do całego dnia wolnego.

Czy za pracę w święto też przysługuje dzień wolny?

Tak, inny dzień wolny w ciągu okresu rozliczeniowego, a gdy go nie udzielono, dodatek 100 procent za każdą godzinę. Święto w niedzielę rozlicza się jak niedzielę.

Czy praca w niedzielę zawsze oznacza nadgodziny?

Nie. Niedziela zaplanowana w grafiku i oddana dniem wolnym to zwykły czas pracy. Nadgodziny powstają dopiero po przekroczeniu normy dobowej albo przeciętnej tygodniowej w okresie rozliczeniowym.

Od której godziny liczy się niedziela w pracy?

Od 6:00 w niedzielę do 6:00 w poniedziałek, chyba że regulamin pracy ustala inną godzinę. W handlu ustawa liczy niedzielę od północy do północy.

Podstawa prawna

• art. 133 § 3 i 4, art. 144, art. 147, art. 151¹ § 1 i 3, art. 151⁹, art. 151⁹b, art. 151¹⁰, art. 151¹¹, art. 151¹² i art. 281 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1245),
• art. 3, 6, 7 i 10 ustawy z dnia 10 stycznia 2018 r. o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni (tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 301),
• art. 1 ustawy z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy (tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 296).

Niedziele policzone, zanim zespół zobaczy grafik

Dzień wolny w ciągu 6 dni, wolna niedziela co cztery tygodnie liczona dla każdej osoby osobno, święta z różnymi terminami oddania. To reguły, które w grafiku hotelu albo sieci sklepów najłatwiej przeoczyć. Grafik w Proplanum sprawdza je przy każdej zmianie i pokazuje, komu brakuje dnia wolnego za niedzielę, zanim plan trafi do zespołu. Reguły Kodeksu, które program pilnuje, są opisane na stronie o Kodeksie pracy i czasie pracy.