Wniosek o urlop wychowawczy: wzór 2026 w PDF i DOCX z oświadczeniem

Wniosek o urlop wychowawczy: 36 miesięcy, 21 dni na złożenie, oświadczenie drugiego rodzica

Wniosek o urlop wychowawczy uruchamia najdłuższą planową nieobecność, jaką zna Kodeks pracy: do 36 miesięcy łącznie dla obojga rodziców, w najwyżej pięciu częściach. Wzór z tej strony zawiera wszystkie elementy z § 19 rozporządzenia o wnioskach rodzicielskich: dane pracownika i dziecka, okres urlopu, dotychczas wykorzystany urlop i liczbę części oraz oświadczenie o drugim rodzicu jako pola wyboru. W DOCX pola zaznacza się myszą, w PDF długopisem.

Urlop wychowawczy jest bezpłatny i tym różni się od urlopu ojcowskiego, za który przysługuje zasiłek macierzyński; wzór tamtego pisma to wniosek o urlop ojcowski. Stan prawny: wrzesień 2026, Kodeks pracy według tekstu jednolitego Dz.U. 2026 poz. 1245.

Komu przysługuje i na jak długo?

Prawo do urlopu wychowawczego ma pracownik zatrudniony co najmniej 6 miesięcy, licząc wszystkie poprzednie okresy zatrudnienia u dowolnych pracodawców (art. 186 § 1 Kodeksu pracy). Wymiar wynosi do 36 miesięcy, ale jest wspólny dla obojga rodziców, a każdemu z nich przysługuje na wyłączność jeden miesiąc, którego nie da się przekazać drugiemu. W praktyce jeden rodzic może więc wykorzystać najwyżej 35 miesięcy, chyba że drugi rodzic nie żyje, nie ma władzy rodzicielskiej albo została mu ograniczona (art. 186 § 9).

Urlop trzeba zakończyć do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat. Jeśli dziecko ma orzeczenie o niepełnosprawności i wymaga osobistej opieki, przysługuje dodatkowe 36 miesięcy do ukończenia przez nie 18 lat (art. 186 § 3). Oboje rodzice mogą być na urlopie jednocześnie, ale łączny wymiar nadal nie przekracza 36 miesięcy.

Kiedy złożyć wniosek o urlop wychowawczy?

Wniosek składa się w postaci papierowej lub elektronicznej co najmniej 21 dni przed rozpoczęciem urlopu (art. 186 § 7 Kodeksu pracy). Pracodawca ma obowiązek go uwzględnić. Gdy wniosek wpłynie później, urlop i tak się należy, ale pracodawca udziela go najpóźniej z upływem 21 dni od złożenia (art. 186 § 7¹), więc pracownik nie może po prostu nie przyjść od jutra.

Pracownik może wycofać wniosek do 7 dni przed rozpoczęciem urlopu, składając oświadczenie papierowo albo elektronicznie. W zespołach zmianowych oznacza to dla kierownika dwa tygodnie niepewności między 21. a 7. dniem, w których zastępstwo jest już szukane, a decyzja może się zmienić. Dlatego warto uzgodnić z pracownikiem termin wcześniej niż wynika z przepisu, na przykład jeszcze przed końcem urlopu rodzicielskiego, po którym wychowawczy najczęściej następuje.

Co wpisać w oświadczeniu o drugim rodzicu?

Do wniosku dołącza się oświadczenie pracownika o tym, czy drugi rodzic albo opiekun dziecka zamierza korzystać z urlopu wychowawczego w okresie z wniosku (§ 19 ust. 2 rozporządzenia). We wzorze są trzy pola: drugi rodzic nie zamierza korzystać z urlopu, zamierza korzystać w podanym okresie, albo oświadczenie nie jest wymagane. Ten trzeci przypadek dotyczy sytuacji, gdy drugi rodzic jest pozbawiony władzy rodzicielskiej, ma ją ograniczoną albo drugi opiekun został zwolniony z opieki; wtedy dołącza się kopię orzeczenia sądu.

Oświadczenie składa pracownik, nie drugi rodzic. Kadry nie mogą żądać podpisu drugiego rodzica ani zaświadczenia od jego pracodawcy, choć w wielu firmach taki zwyczaj się utrzymał. Przy wniosku o pełne 36 miesięcy dla jednego rodzica dochodzą dokumenty potwierdzające, że drugi rodzic nie żyje, nie ma władzy rodzicielskiej albo została mu ograniczona; ich listę podaje § 19 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia.

Czy można zwolnić na wychowawczym?

Nie. Od dnia złożenia wniosku do dnia zakończenia urlopu pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę (art. 186⁸ Kodeksu pracy). Wyjątki to upadłość albo likwidacja pracodawcy oraz zwolnienie dyscyplinarne z winy pracownika. Jeśli wniosek wpłynął wcześniej niż 21 dni przed urlopem, ochrona zaczyna się dopiero na 21 dni przed jego rozpoczęciem, więc bardzo wczesny wniosek nie daje ochrony „na zapas”.

Po urlopie pracodawca dopuszcza pracownika na dotychczasowe stanowisko, a jeśli to niemożliwe, na równorzędne, na warunkach nie gorszych niż sprzed urlopu (art. 186⁴). Okres urlopu wlicza się do stażu, od którego zależą uprawnienia pracownicze, w dniu jego zakończenia (art. 186⁵). Pracownik może w trakcie urlopu pracować u swojego albo innego pracodawcy, jeśli nie wyłącza to osobistej opieki nad dzieckiem (art. 186²).

Ile ZUS płaci za urlop wychowawczy?

Urlop wychowawczy jest bezpłatny, więc ani pracodawca, ani ZUS nie wypłacają za niego wynagrodzenia ani zasiłku. Osoba na urlopie wychowawczym podlega jednak obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, a składki finansuje w całości budżet państwa (art. 6 ust. 1 pkt 19 i art. 16 ust. 8 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Pracodawca wykazuje te okresy w raportach do ZUS, więc trzeba zgłosić kadrom dokładne daty każdej części.

Dodatek 400 zł miesięcznie, o który pyta wiele osób, to dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie urlopu wychowawczego (art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Przysługuje tylko rodzinom uprawnionym do zasiłku rodzinnego, czyli po spełnieniu kryterium dochodowego, najwyżej przez 24 miesiące (36 przy bliźniętach, 72 przy dziecku z niepełnosprawnością). Wniosek o dodatek składa się w gminie, nie u pracodawcy.

Jak obsadzić etat na czas wychowawczego?

Wniosek na 12 albo 24 miesiące to dla sklepu czy przychodni etat do obsadzenia, nie luka w grafiku. Zwykle firma zatrudnia osobę na zastępstwo na czas nieobecności, a datę końca umowy wiąże z datą „do dnia” z wniosku. Każda kolejna część urlopu to nowy wniosek i nowa data, dlatego rubryka „dotychczas wykorzystany urlop i liczba części” we wzorze pilnuje limitu pięciu części i 36 miesięcy.

Gdy wnioski składa się elektronicznie, zatwierdzony urlop wychowawczy od razu wyłącza pracownika z planowania zmian na cały okres, a kierownik widzi w grafiku obsadę zastępstwa zamiast pustego miejsca. Tak działają elektroniczne wnioski urlopowe w Proplanum, z tym samym zestawem danych co papierowy wzór.